خبرگزاری حوزه | محمد نجاری، دبیر علمی دومین کنگره ملی شهدای هنرمند، در گفت‌وگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه هدف اصلی این رویداد تبدیل بزرگداشت شهدا به جریانی ماندگار در هنر کشور است، اظهار کرد: بازخوانی پیوند هنر متعهد با فرهنگ ایثار و شهادت، الگوسازی برای نسل جوان و ثبت حماسه مقاومت در حافظه جمعی، محورهای اصلی کنگره هستند. تلاش ما این است که هنر متعهد از برنامه‌های مناسبتی فراتر برود و ارزش‌های ایثار و شهادت با زبان هنری و اثرگذار به جامعه منتقل شود.
وی افزود: برای تحقق این هدف، مستندسازی آثار شهدا، ایجاد آرشیو دیجیتال و تولید محصولات فرهنگی را دنبال می‌کنیم. برنامه‌ها شامل انتشار بیش از ۴۵ جلد کتاب، تولید یک فیلم سینمایی، یک سریال ۱۳ قسمتی، ده‌ها کلیپ و مستند کوتاه، دو سمفونی و یک نمایش بزرگ میدانی است. همچنین ۳۲ اجلاسیه استانی و ۸ اجلاسیه تخصصی برگزار می‌شود. استمرار این اقدامات به مشارکت هنرمندان جوان و گروه‌های استانی وابسته است تا فعالیت‌ها به زمان برگزاری کنگره محدود نمانند.
نجاری با اشاره به ظرفیت هنرهای نمایشی بیان کرد: تئاتر می‌تواند شهید هنرمند را از یک نام و تصویر تاریخی به شخصیتی زنده با آرزوها، دغدغه‌ها و انتخاب‌های انسانی تبدیل کند. مخاطب با مشاهده اجرای زنده، تصمیم‌ها و فداکاری‌های شخصیت را بهتر درک می‌کند. نمایش همچنین می‌تواند پیوند میان جهان هنر و میدان دفاع را به تصویر بکشد؛ هنرمندی که با شعر، موسیقی یا نقاشی زندگی می‌کند و در موقعیتی سرنوشت‌ساز برای دفاع از آرمان‌های خود تصمیم می‌گیرد.
وی ادامه داد: برای ماندگاری آثار نمایشی نباید به روایت‌های کلیشه‌ای بسنده کرد. بررسی انتخاب‌های اخلاقی و دغدغه‌های انسانی شهدا، شخصیت‌هایی باورپذیر خلق می‌کند. استفاده از نامه‌ها، دست‌نوشته‌ها و خاطرات در تئاتر مستند و شیوه ورباتیم نیز امکان روایت دقیق‌تر زندگی آنان را فراهم می‌آورد. تعزیه، نقالی و نمایش‌های آیینی هم ظرفیت مناسبی برای بازآفرینی حماسه‌های معاصر دارند و اجراهای خیابانی و میدانی می‌توانند این روایت‌ها را به میان مردم ببرند.
دبیر علمی کنگره درباره معرفی شهدای هنرمند به نسل جوان گفت: باید از ترکیب تئاتر صحنه‌ای، نمایش خیابانی، قالب‌های آیینی و تولیدات تصویری استفاده کنیم. تئاتر صحنه‌ای فرصت پرداخت عمیق به شخصیت‌ها را فراهم می‌کند، نمایش خیابانی ارتباط گسترده با مردم دارد و فیلم و مستند زندگی شهدا را به مخاطبان بیشتری معرفی می‌کنند. صداقت روایت، کیفیت هنری و مشارکت جوانان در این مسیر اهمیت دارد. ثبت متن نمایشنامه‌ها و فیلم اجراها نیز منابعی ارزشمند برای پژوهش‌های آینده فراهم می‌سازد.
نجاری با تأکید بر همکاری نهادهای فرهنگی اظهار کرد: تحقق اهداف کنگره به تقسیم کار روشن میان سازمان بسیج هنرمندان، بنیاد شهید و امور ایثارگران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و حوزه هنری وابسته است. سازمان بسیج هنرمندان به‌عنوان دبیرکل کنگره، مسئولیت پیگیری سیاست‌ها، هدایت دبیرخانه و هماهنگی اجلاسیه‌ها را بر عهده دارد. تاکنون ۲۵۳۷ شهید هنرمند در کشور شناسایی شده‌اند و تکمیل اطلاعات و گردآوری آثار آنان از مأموریت‌های مهم این مجموعه است.
وی افزود: بنیاد شهید و امور ایثارگران در شناسایی شهدا، جمع‌آوری اسناد و ارتباط با خانواده‌های آنان نقش مهمی دارد. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با ریاست شورای سیاست‌گذاری، هدایت کلان فرهنگی و تسهیل همکاری دستگاه‌های هنری را دنبال می‌کند. حوزه هنری نیز تولید آثار تخصصی در عرصه‌هایی مانند ادبیات، سینما، تئاتر، موسیقی و هنرهای تجسمی را بر عهده دارد. همکاری این نهادها باید مسیر شناسایی، پژوهش، تولید و عرضه آثار را به زنجیره‌ای پیوسته تبدیل کند.
نجاری درباره مستندسازی زندگی شهدای هنرمند حوزه نمایش بیان کرد: نخستین گام، تشکیل پرونده فرهنگی برای هر شهید و ثبت اطلاعات زندگی، رشته هنری، سوابق فعالیت و آثار اوست. در مرحله بعد، اسناد از طریق خانواده‌ها، همرزمان، همکاران هنری و نهادهای مرتبط گردآوری می‌شوند. نمایشنامه‌ها، تصاویر اجراها، فیلم‌ها، وصیت‌نامه‌ها و یادداشت‌های شخصی نیز باید طبقه‌بندی و در آرشیوی دیجیتال و قابل جست‌وجو نگهداری شوند تا در اختیار هنرمندان و پژوهشگران قرار گیرند.
وی تصریح کرد: ثبت تاریخ شفاهی با مصاحبه‌های صوتی و تصویری با خانواده‌ها، همرزمان و همکاران شهدا بخش دیگری از این فرآیند است. توجه به روایت‌های مختلف، تصویر دقیق‌تری از زندگی و شخصیت شهید ارائه می‌دهد. مستندسازی نباید به نگهداری اسناد محدود بماند، بلکه باید زمینه تولید نمایشنامه، فیلم و کتاب را فراهم کند. پیوند پژوهش با تولید، از فاصله‌گرفتن آثار هنری از واقعیت‌های تاریخی جلوگیری می‌کند.
دبیر علمی کنگره با اشاره به نقش هنرمندان جوان اظهار کرد: جوانان با فرهنگ بومی، آیین‌ها و تاریخ مناطق خود آشنایی دارند و می‌توانند روایت‌هایی اصیل از شهدای هنرمند ارائه دهند. همکاری دفاتر استانی بسیج هنرمندان، انجمن‌های نمایش و مراکز فرهنگی باید زمینه مشارکت آنان در پژوهش، نمایشنامه‌نویسی، کارگردانی و اجرا را فراهم کند. تشکیل گروه‌های مشترک از پژوهشگران و هنرمندان نیز به خلق آثاری مستند و خلاقانه کمک می‌کند.
وی ادامه داد: گروه‌های نمایشی استان‌ها نباید صرفاً مجری آثار تولیدشده در مراکز اصلی باشند، بلکه باید تولیدکننده روایت‌های بومی شوند. حمایت از نگارش نمایشنامه‌های جدید، برگزاری کارگاه‌های تخصصی، ارائه مشاوره پژوهشی و فراهم‌کردن امکان اجرای عمومی، از راهکارهای تقویت این مشارکت است. تبادل آثار میان استان‌ها نیز مخاطبان را با روایت‌های متنوع آشنا می‌کند و زمینه انتقال میراث شهدا به نسل‌های بعد را فراهم می‌سازد.
نجاری درباره تداوم فعالیت‌های کنگره پس از برگزاری گفت: موفقیت این رویداد را نباید تنها با تعداد مراسم یا محصولات تولیدشده سنجید، بلکه استمرار فعالیت‌ها و تأثیر فرهنگی آن‌ها اهمیت بیشتری دارد. دبیرخانه علمی باید پس از پایان اجلاسیه‌ها نیز فعال بماند و تکمیل آرشیو، حمایت از پژوهشگران، پیگیری تولیدات هنری و ارزیابی نتایج را دنبال کند. تعیین مسئولیت نهادهای همکار، تأمین منابع و ارائه گزارش‌های دوره‌ای نیز ضروری است.
وی با تأکید بر ارزیابی علمی آثار اظهار کرد: میزان استقبال مخاطبان، کیفیت تولیدات، ادامه فعالیت گروه‌های جوان و استفاده پژوهشگران از اسناد باید مستمر بررسی شود. نظرسنجی از مخاطبان، گفت‌وگو با هنرمندان و تحلیل بازخورد اجراها می‌تواند در اصلاح برنامه‌ها مؤثر باشد. از آنجا که تغییرات فرهنگی عوامل گوناگونی دارند، ارزیابی باید بر شاخص‌های روشن استوار باشد و نتایج آن برای بهبود برنامه‌های آینده انتشار یابد.
نجاری در پایان گفت: چشم‌انداز دومین کنگره ملی شهدای هنرمند، ایجاد بستری پایدار برای پژوهش، تولید و عرضه آثار فاخر است. زمانی می‌توان این رویداد را موفق دانست که سال‌ها پس از برگزاری، تولید آثار باکیفیت ادامه داشته باشد، گروه‌های جوان فعال بمانند و اسناد گردآوری‌شده مبنای پژوهش‌های علمی و دانشگاهی قرار گیرند. انتقال خلاقانه فرهنگ ایثار و شهادت به نسل‌های آینده، با هم‌افزایی نهادها، مشارکت هنرمندان و ارزیابی مستمر امکان‌پذیر خواهد شد.
انتهای پیام
نظر شما